Nie zapominamy o ofiarach 1946 roku – uroczystości pamięci w lesie skaryszewskim
Pamięć o ofiarach tragicznych wydarzeń z 18 lipca 1946 roku pozostaje ważnym elementem lokalnej historii. Podczas uroczystości w lesie skaryszewskim przedstawiciele organizacji kombatanckich, mieszkańcy oraz delegacja środowiska m.in. Nowej Lewicy oddali hołd żołnierzom Wojska Polskiego z Rzeszowa, którzy stracili życie w dramatycznych okolicznościach tuż po zakończeniu II wojny światowej.
Pamięć, która nie gaśnie
Tragiczna historia sprzed 80 lat
Jak co roku w lipcu, na leśnym parkingu przed Modrzejowicami w gminie Skaryszew zgromadzili się ludzie wierni pamięci i historii, aby oddać hołd żołnierzom Wojska Polskiego z Rzeszowa, którzy 18 lipca 1946 roku padli ofiarą tragicznych wydarzeń w lesie skaryszewskim.
Tego dnia żołnierze zostali zatrzymani w zasadzce zorganizowanej przez oddział WiN „Igły”. Rozbrojono ich, odebrano umundurowanie, związano pasami i odprowadzono w głąb lasu, gdzie zostali zamordowani. Wśród ofiar znalazła się również będąca w ciąży żona porucznika Wnukowskiego. Mimo błagań o darowanie życia i próśb motywowanych troską o pozostawioną w Warszawie małą córkę oraz oczekiwane dziecko, została zastrzelona wraz z pozostałymi.
Ofiary, które zasługują na pamięć
Coroczne uroczystości są wyrazem szacunku dla ofiar tamtych wydarzeń. Zamordowani żołnierze byli w większości frontowcami, którzy wcześniej walczyli o wyzwolenie Polski. Uczestniczyli w walkach o Warszawę, Wał Pomorski, Kołobrzeg, w forsowaniu Odry oraz operacji berlińskiej, kończąc swój wojenny szlak nad Łabą.
Ich śmierć nie przyniosła rozwiązania żadnego z powojennych konfliktów. Pozostawiła jedynie ból, rozpacz i wieloletnią traumę rodzin, które straciły swoich najbliższych.
Świadkowie zbrodni
Spośród zaatakowanych trzech żołnierzy przeżyło egzekucję, udając martwych pomimo odniesionych ran. Dwóch z nich, dzięki pomocy okolicznych mieszkańców, dotarło do szpitali w Iłży i Radomiu. Trzeci przez trzy doby pieszo przedzierał się do Rzeszowa.
Ich relacje, niezależnie od siebie składane po wydarzeniach, były niemal identyczne. Potwierdziły one, że żołnierze nie uczestniczyli w żadnej akcji bojowej. Podróżowali jedynie jako ochrona swoich przełożonych udających się na odprawę do Warszawy.
Przebieg tegorocznych uroczystości
Hołd oddany poległym
Obchody rozpoczęły się tradycyjnie od sformowania kolumny marszowej z pocztami sztandarowymi na czele i przejścia na miejsce pamięci. Po ustawieniu pocztów sztandarowych oraz powitaniu uczestników wspólnie odśpiewano Hymn Państwowy.
Następnie powitano przybyłe delegacje, przedstawicieli instytucji oraz organizacji kombatanckich i społecznych. Rys historyczny tragicznych wydarzeń z 1946 roku oraz znaczenie corocznych uroczystości przedstawił mjr Stanisław Kuśmierski, prezes Zarządu Rejonowego Związku Żołnierzy Wojska Polskiego w Radomiu.
Odznaczenia i wyróżnienia
Istotnym punktem obchodów było wręczenie odznaczeń osobom szczególnie zasłużonym dla środowiska żołnierskiego i kombatanckiego.
Złotym Krzyżem 45-lecia Związku wyróżniono:
- insp. Zdzisława Czarneckiego
Złotym Medalem „Za wybitne zasługi dla ZŻWP” odznaczono:
- mjr. Antoniego Stochlę.
Złoty Medal 45-lecia Związku otrzymali:
- płk dypl. Andrzej Stobiecki,
- płk Ryszard Trybuła,
- płk ZWiR WP Zygmunt Pluta,
- prof. dr hab. Henryk Bednarczyk,
- mgr Zbigniew Gołąbek,
- Waldemar Kaczmarski,
- asp. szt. Adam Smagieł,
- Józef Skrobisz,
- Mirosław Ciura.
Liczne delegacje i goście honorowi
W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele organizacji kombatanckich, środowisk wojskowych, służb mundurowych oraz organizacji społecznych.
Wśród gości honorowych znaleźli się między innymi:
- płk Stanisław Kalski – wiceprezes Zarządu Głównego ZŻWP,
- płk Henryk Odrzywołek – prezes Zarządu Mazowieckiego ZŻWP wraz z delegacją,
- prof. Henryk Bednarczyk,
- Waldemar Kaczmarski – honorowy przewodniczący Nowej Lewicy w Radomiu,
- Michał Łabąź - sekretarz Nowej Lewicy w Radomiu.
Obecne były również delegacje Federacji Stowarzyszeń Służb Mundurowych RP, Związku Inwalidów Wojennych, Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego, Stowarzyszenia „Pokolenia” oraz wielu innych organizacji i środowisk patriotycznych.
Apel Pamięci i złożenie wieńców
Po okolicznościowych wystąpieniach odczytano przygotowaną przez płk. Edwarda Hernika rotę Apelu Pamięci. Zebrani odpowiadali na kolejne wezwania tradycyjnym, donośnym „Stań do apelu!”.
Przy dźwiękach sygnału „Tremolo” delegacje złożyły wieńce i zapaliły znicze pod pomnikiem. Następnie sygnał „Cisza”, odegrany przez Jana Koziaka, uczcił pamięć wszystkich poległych.
Pamięć zobowiązuje
Po zakończeniu oficjalnej części uczestnicy wrócili w kolumnie na parking leśny, gdzie tradycyjnie przygotowano wojskową grochówkę oraz wodę mineralną.
Tegoroczne uroczystości po raz kolejny pokazały, że pamięć o tragicznych wydarzeniach z 18 lipca 1946 roku pozostaje żywa. To ważna lekcja historii oraz wyraz szacunku dla tych, którzy oddali życie, a których los przez dziesięciolecia pozostawał zbyt mało obecny w publicznej świadomości.
[Opr.SK, RK,AL]
Radom, lipiec 2026r.